Kỳ tích không gian tư nhân: khi người dân bình thường bước ra ngoài quỹ đạo

Chuyến đi bộ ngoài không gian do bên tư nhân tổ chức vừa ghi một mốc đáng chú ý: lần đầu tiên có người không phải phi hành gia chính phủ thực hiện hoạt động đi bộ ngoài không gian từ một tàu vũ trụ thương mại. Sự kiện này đặt ra nhiều câu hỏi về kỹ thuật, an toàn và ý nghĩa của việc mở rộng quyền tiếp cận không gian ở phía ngoài cảu ngành công nghiệp tư nhân.

Thời điểm và diễn biến căn bản

Đoàn tàu mang tên Polaris Dawn được phóng lên từ Florida vào rạng sáng ngày 10/9. Trong hành trình quay quanh Trái đất, hai thành viên trong phi hành đoàn đã ra khỏi khoang để thực hiện chuyến đi bộ ngoài không gian lần đầu dành cho phi hành đoàn tư nhân. Ông Jared Isaacman, nhà sáng lập Shift4, là người đầu tiên bước ra lúc 6h52 ngày 12/9; sau vài phút ông quay trở vào khoang và ngay sau đó kỹ sư SpaceX Sarah Gillis, 30 tuổi, tiếp tục nhiệm vụ ra ngoài không gian.

Ông Jared Isaacman ra khỏi khoang tàu để thực hiện sứ mệnh đi bộ trong không gian. (Ảnh: AP).

Ai tham gia và ai ở lại trong tàu?

Đoàn phi hành gồm bốn người. Bên ngoài tàu có hai người thực hiện đi bộ; hai người còn lại ở trong khoang giám sát các thao tác. Thành phần phi hành đoàn gồm ông Jared Isaacman (41 tuổi), bà Sarah Gillis (30 tuổi), ông Scott Poteet (50 tuổi) — một trung tá Không quân Mỹ đã nghỉ hưu — và kỹ sư SpaceX Anna Menon (38 tuổi). Trong lần đi bộ này, bà Menon và ông Poteet ở lại trong tàu khi ông Isaacman và bà Gillis ra ngoài.

Công nghệ và các biện pháp an toàn được sử dụng

Trước khi hoạt động EVA (Extravehicular Activity) bắt đầu, khoang tàu đã được giảm áp hoàn toàn. Toàn bộ phi hành đoàn phụ thuộc vào bộ đồ phi hành gia mỏng do SpaceX phát triển, trong đó cung cấp oxy bằng kết nối với tàu vũ trụ. Mục tiêu của việc ra ngoài lần này gồm thử nghiệm thiết kế bộ đồ mới và kiểm chứng quy trình liên quan đến khoang tàu cùng một số hoạt động kỹ thuật khác liên quan đến nhiệm vụ.

Ban đầu chuyến đi bộ được dự kiến kéo dài khoảng 30 phút. Tuy nhiên, các thủ tục chuẩn bị thực tế kéo dài hơn dự kiến khiến toàn bộ nhiệm vụ kéo dài gần 2 giờ đồng hồ.

Ai tài trợ và động lực phía sau sứ mệnh?

Ông Jared Isaacman đóng vai trò tài trợ cho nhiệm vụ Polaris. Đây không phải là lần đầu ông tham gia tài trợ cho các sứ mệnh thương mại: trước đó ông từng là người đứng sau sứ mệnh Inspiration4 của SpaceX vào năm 2021. Ông Isaacman từ chối tiết lộ con số chính xác cho các sứ mệnh, nhưng có thông tin ước tính lên đến quy mô hàng trăm triệu đô la.

Phản ứng từ các bên có liên quan

SpaceX thông báo trên mạng xã hội X rằng chuyến đi bộ ngoài không gian Polaris Dawn đã hoàn tất, nhấn mạnh đây là lần đầu phi hành đoàn tư nhân hoàn tất một EVA từ tàu vũ trụ thương mại. NASA và lãnh đạo cơ quan này cũng đánh giá đây là một bước tiến quan trọng đối với ngành công nghiệp vũ trụ thương mại. Giám đốc NASA Bill Nelson mô tả sự kiện như một bước tiến góp phần vào mục tiêu dài hạn của cơ quan là xây dựng một nền kinh tế vũ trụ năng động cho nước Mỹ.

Từ trung tâm điều khiển tại Hawthorne, California, ông Isaacman đã mô tả cảnh quan Trái đất trước mắt ông bằng một từ xúc cảm: “Tuyệt đẹp”, khi nhìn xuống hành tinh xanh trắng ở dưới.

Vị trí của sự kiện trong lịch sử các chuyến đi bộ ngoài không gian

Trước sự kiện này, việc thực hiện chuyến đi bộ ngoài không gian chủ yếu nằm trong phạm vi các phi hành gia được tuyển chọn và đào tạo bởi các cơ quan vũ trụ quốc gia. Tính từ khi Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) được thành lập năm 2000, đã có khoảng 270 chuyến EVA được thực hiện từ trạm này. Bên cạnh đó, các phi hành gia Trung Quốc đã có khoảng 16 chuyến đi bộ ngoài không gian từ trạm vũ trụ Thiên Cung của họ. So sánh này cho thấy quy mô hoạt động EVA chủ yếu vẫn thuộc về các chương trình do chính phủ dẫn dắt, và sự kiện Polaris Dawn là dấu hiệu của việc mở rộng phạm vi đó ra khu vực tư nhân.

Ý nghĩa và những vấn đề cần theo dõi

Sự kiện đặt ra nhiều vấn đề để theo dõi trong ngắn hạn và dài hạn. Về mặt kỹ thuật, việc thử nghiệm bộ đồ phi hành gia mới và quy trình vận hành của tàu thương mại sẽ tạo dữ liệu thực tiễn quan trọng cho các lần bay tiếp theo. Về mặt thị trường, các nhiệm vụ do nhà tài trợ tư nhân đứng sau làm nổi bật khả năng nguồn vốn tư nhân đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển các hoạt động ngoài quỹ đạo.

Tuy nhiên, mở rộng quyền tiếp cận không gian cũng đồng nghĩa với tăng nhu cầu về tiêu chuẩn an toàn, quy trình huấn luyện và chuẩn mực vận hành nhằm bảo đảm mọi hoạt động EVA — vốn đã có độ rủi ro cao — được kiểm soát chặt chẽ. Những yếu tố này sẽ là thước đo quan trọng để đánh giá tính bền vững của các chuyến bay tư nhân trong tương lai.

Các câu hỏi thường gặp (FAQ)

Chuyến đi bộ ngoài không gian này diễn ra khi nào?

Đoàn tàu Polaris Dawn được phóng vào rạng sáng ngày 10/9, và chuyến đi bộ ngoài không gian được thực hiện vào ngày 12/9, khi ông Jared Isaacman bước ra lúc 6h52.

Ai là những người tham gia đi bộ ngoài không gian?

Hai người thực hiện EVA là ông Jared Isaacman và bà Sarah Gillis (30 tuổi). Hai thành viên khác trong phi hành đoàn là ông Scott Poteet (50 tuổi) và bà Anna Menon (38 tuổi) ở lại trong khoang tàu.

Mục tiêu chính của việc ra ngoài là gì?

Một trong các mục tiêu là thử nghiệm thiết kế bộ đồ phi hành gia mỏng do SpaceX phát triển và kiểm tra quy trình liên quan tới khoang tàu cùng một số hoạt động kỹ thuật khác.

Thời lượng chuyến đi bộ ngoài không gian kéo dài bao lâu?

Ban đầu dự kiến khoảng 30 phút, nhưng do các thủ tục chuẩn bị lâu hơn dự kiến, toàn bộ nhiệm vụ diễn ra trong khoảng 2 giờ đồng hồ.

Kết luận

Sự kiện Polaris Dawn mở ra một chương mới: các hoạt động từng chỉ dành cho phi hành gia chính phủ giờ đã bắt đầu được thực hiện từ tàu thương mại do tư nhân vận hành. Nó vừa là thách thức kỹ thuật, vừa là phép thử cho mô hình tài trợ và vận hành trong kỷ nguyên vũ trụ thương mại mới. Dữ liệu thu được từ bộ đồ phi hành gia, quy trình khoang tàu và các thao tác EVA sẽ là nền tảng để đánh giá khả năng lặp lại và mở rộng các nhiệm vụ tương tự trong tương lai. Những bước phát triển tiếp theo giữa các công ty tư nhân, cơ quan vũ trụ và nhà tài trợ cá nhân sẽ quyết định tốc độ và quy mô mà con người bước sâu hơn vào một nền kinh tế vũ trụ đang dần hình thành.

Để tìm hiểu thêm về các khám phá mở rộng quy mô thiên hà và những kết quả quan sát mới, bạn có thể đọc thêm nội dung chuyên sâu về các quầng halo và kích thước thực sự của Ngân Hà trong bài viết khảo sát quầng halo mở rộng của Ngân Hà.

Nếu bạn quan tâm tới các ngôi sao có khối lượng cực lớn và tầm ảnh hưởng của chúng đối với vật lý sao, bài viết chuyên đề về R136a1 sẽ cung cấp góc nhìn chi tiết hơn; tham khảo bài khám phá ngôi sao siêu khổng lồ R136a1 để hiểu rõ hơn về lịch sử phát hiện và ý nghĩa khoa học của nó.

Và nếu muốn biết tác động lâu dài lên hệ Trái Đất—Mặt Trăng, bạn có thể tiếp tục với phân tích về tốc độ và hậu quả khi Mặt Trăng rời xa Trái Đất qua bài viết Mốc thời gian và hệ quả Mặt Trăng rời xa.