Ellen Sadler: Hành trình cô gái chìm trong giấc ngủ kéo dài chín năm

Một cô bé rời nhà đi làm bảo mẫu rồi bất ngờ phải từ bỏ công việc, trải qua những cơn buồn ngủ ngày càng trầm trọng và cuối cùng chìm sâu trong một giấc ngủ bất thường kéo dài nhiều năm — câu chuyện về Ellen Sadler thuộc về những hiện tượng khiến cả cộng đồng và y học thế kỷ 19 phải bối rối. Trường hợp của cô không có lời giải dứt khoát và để lại nhiều câu hỏi về ranh giới giữa bệnh lý, tai biến và câu chuyện đời tư được công chúng thêu dệt.

Hoàn cảnh xuất phát: tuổi nhỏ, gánh nặng lớn

Ellen sinh vào đầu thế kỷ 19, là con thứ mười hai trong một gia đình đông con. Ở tuổi 11, theo lời bố mẹ, cô rời nhà để làm bảo mẫu cho một gia đình ở thị trấn gần đó. Việc sống xa gia đình, làm việc với người lạ và đảm nhận trách nhiệm thời thơ ấu dường như không phù hợp với sức khỏe mong manh của cô.

Ngay trước khi rơi vào tình trạng nghiêm trọng, Ellen bắt đầu than phiền với các triệu chứng: đau đầu thường xuyên, cảm giác mệt mỏi, khó chịu và buồn ngủ quá mức. Những biểu hiện này làm cô không thể tiếp tục công việc chăm trẻ như trước.

Diễn tiến bệnh tật và can thiệp y tế thời bấy giờ

Sau khi không còn khả năng lao động, Ellen trở về nhà và được đưa đến bệnh viện. Các bác sĩ của thời đại đó đã theo dõi bệnh nhân nhưng không tìm ra chẩn đoán rõ ràng. Sau gần bốn tháng điều trị — khoảng 18 tuần — các bác sĩ bất lực và để cô xuất viện bất chấp triệu chứng chưa thuyên giảm.

Sự bất lực của y học thế kỷ 19 phần nào phản ánh giới hạn hiểu biết về các rối loạn giấc ngủ, rối loạn thần kinh và trạng thái ý thức khác. Trong bối cảnh thiếu công cụ chẩn đoán hiện đại, nhiều tình trạng có thể chỉ được mô tả bằng các triệu chứng bên ngoài mà không có nguyên nhân chính xác.

Ở làng Turville, nước Anh vào năm 1871 từng ghi nhận một “cô bé ngủ trong rừng” đời thực

Chín năm nằm im — sự chăm sóc và câu chuyện lan truyền

Theo ghi chép, một ngày sau khi trở về từ bệnh viện, Ellen bất ngờ nằm xuống giường và rơi vào một giấc ngủ sâu kéo dài. Trong suốt thời gian này, mẹ cô luôn túc trực, nuôi dưỡng bằng thức ăn dạng lỏng như trà và sữa để duy trì sự sống. Tình trạng thể chất của Ellen giảm sút rõ rệt: cân nặng xuống, cơ thể yếu, thị lực kém dần theo thời gian.

Từ một gia đình địa phương, câu chuyện nhanh chóng trở thành hiện tượng thu hút người dân khắp nơi. Hàng khách, người tò mò và báo chí kéo tới làng để tận mắt nhìn một người bị cho là đang ngủ suốt nhiều năm. Việc thu hút công chúng khiến câu chuyện trở nên ồn ào và nhiều lời đồn thổi xuất hiện.

Báo chí mô tả và ấn tượng của công chúng

Báo chí thời bấy giờ, trong đó có mô tả của tờ Daily Telegraph, ghi nhận hình ảnh một người với cơ thể rất yếu, làn da mềm yếu bất thường, bàn chân lạnh và đôi môi tái nhợt. Hơi thở của cô tưởng như rất yếu ớt. Những mô tả này tạo nên cảm giác vừa thương cảm vừa ly kỳ trong mắt độc giả.

Sự hiếu kỳ của công chúng đã biến câu chuyện cá nhân thành hiện tượng xã hội: một mặt là sự quan tâm thực tế đến tình trạng sức khỏe, mặt khác là nhu cầu giải trí và tò mò khiến ranh giới giữa truyền thông và quyền riêng tư của gia đình Ellen bị xóa nhòa.

Khi tỉnh dậy: những điều còn lại sau chín năm

Sau chín năm, Ellen tỉnh lại mà không nhớ lý do giấc ngủ dài. Về mặt nhân thân, khi đó cô đã 20 tuổi nhưng thể hình vẫn nhỏ bé và gầy gộc. Các tài liệu ghi nhận cô có sự phát triển thể chất chậm hơn so với bình thường và thị lực giảm dần. Tuy vậy, xét tổng thể về cuộc sống sau này, Ellen không sống biệt lập: cô kết hôn và có sáu con. Cuộc đời bà kết thúc vào năm 1911 khi gần 50 tuổi.

Những dữ kiện này cho thấy dù trải qua trải nghiệm bất thường, Ellen vẫn có thể tiếp tục một cuộc sống gia đình tương đối bình thường trong phần đời còn lại.

Giả thuyết y khoa, nghi ngờ và tranh cãi

Rất nhiều lời giải thích đã được đặt ra, nhưng không có kết luận thống nhất. Một hướng lý giải cho rằng Ellen có thể rơi vào trạng thái hôn mê hoặc mắc một bệnh mà y học thời đó chưa nhận diện được. Một khả năng khác là rối loạn giấc ngủ mãn tính, trong đó có suy đoán về chứng ngủ rũ—một rối loạn khiến người bệnh buồn ngủ quá mức và gặp các cơn ngắn ngủi không kiểm soát.

Song bên cạnh các giả thuyết y khoa, còn tồn tại những nghi ngờ về tính xác thực của câu chuyện. Có ý kiến cho rằng gia đình đã nhận quyên góp để nuôi dưỡng cô và có người cho rằng mẹ đã ngăn cản bác sĩ can thiệp, thậm chí bị cáo buộc đã cho con uống thuốc an thần để cô không tỉnh. Một số nhân chứng còn khẳng định từng thấy cô ngồi tỉnh bên cửa sổ, gợi ý rằng có thể tồn tại sự dàn dựng.

Vì không có hồ sơ chẩn đoán y tế đầy đủ và các kiểm tra độc lập không được tiến hành liên tục, những lời giải thích khoa học lẫn nghi ngờ xã hội đều vẫn là suy đoán. Kết luận dứt khoát không thể được rút ra từ các nguồn tài liệu hiện có.

Ý nghĩa của câu chuyện trong bối cảnh lịch sử và xã hội

Trường hợp của Ellen Sadler phản ánh nhiều khía cạnh của xã hội thời Victoria: những giới hạn y học, sự tò mò của công chúng trước hiện tượng kỳ lạ, và cách truyền thông góp phần khuếch đại một sự kiện cá nhân thành hiện tượng đại chúng. Nó cũng gợi nhắc về cách gia đình và cộng đồng xử lý những bất thường về sức khỏe khi thiếu hệ thống chăm sóc chuyên nghiệp.

Cho đến nay, câu chuyện vẫn được nhắc đến như một trong những hiện tượng kỳ lạ của lịch sử y học dân gian: một tình huống rơi vào vùng mù của chẩn đoán chính thức, nơi mà bi kịch cá nhân, truyền thông và đồn đoán xã hội giao thoa.

Câu hỏi thường gặp

1. Ellen Sadler ngủ bao lâu?
Theo các ghi chép, Ellen chìm vào giấc ngủ kéo dài chín năm và tỉnh lại khi khoảng 20 tuổi.

2. Có chẩn đoán y tế xác định nguyên nhân không?
Không. Các bác sĩ thời đó thử điều trị nhưng không đưa ra được chẩn đoán chính thức, và hồ sơ y tế chi tiết không có sẵn để làm sáng tỏ nguyên nhân.

3. Sau khi tỉnh, Ellen có sống bình thường không?
Sau khi tỉnh, cô phát triển chậm về thể chất và thị lực kém dần, nhưng sau này kết hôn và có sáu người con; bà qua đời năm 1911 khi gần 50 tuổi.

Kết lại, câu chuyện Ellen Sadler là một lát cắt lịch sử đầy mâu thuẫn: vừa là trường hợp y tế kỳ lạ vừa là hiện tượng xã hội. Dù không có lời giải cuối cùng, hồ sơ về bà nhắc chúng ta về giới hạn thời đại, vai trò truyền thông và tầm quan trọng của bằng chứng y học để phân biệt giữa bệnh lý thật sự và những câu chuyện được thêu dệt.

Khám phá sâu hơn về bí ẩn “Hội chứng X” và trường hợp ngoại lệ của Brooke Greenberg

Để hiểu vì sao một ý tưởng như xác sống khó tương thích với sinh học thực tế, bạn có thể đọc phân tích khoa học giải thích các rào cản sinh học đằng sau hình tượng đó: bàn luận khoa học vì sao zombie không thể tồn tại

Nếu bạn quan tâm tới các hiện tượng văn hóa-khảo cổ tương tự, bài viết nghiên cứu về tục đốt nhà theo chu kỳ ở nền văn minh Cucuteni‑Trypillia sẽ là mở rộng thú vị: giải mã tục đốt nhà Cucuteni‑Trypillia