Giả thuyết MH370: 5 kịch bản được tranh luận và lý do vẫn chưa có kết luận

Ngày 8/3/2014, một chuyến bay thương mại rời sân bay Kuala Lumpur để đến Bắc Kinh và không bao giờ chạm tới điểm đến dự kiến: đó là MH370 của Malaysia Airlines, mang theo 239 người. Từ khoảnh khắc mất liên lạc với radar dân sự đến nay, vụ việc trở thành một trong những bí ẩn hàng không nổi bật nhất thế kỷ 21. Hàng loạt nỗ lực tìm kiếm quốc tế cùng chi phí lớn đã chỉ ra vài mảnh vỡ mà giới điều tra cho là liên quan, nhưng câu hỏi lớn vẫn chưa có lời đáp cuối cùng.

Trong những năm sau biến cố, nhiều giả thuyết đã xuất hiện, từ kịch bản dựa trên lỗi kỹ thuật đến những phỏng đoán bí ẩn trên mạng xã hội. Dưới đây là năm hướng lý giải chính được cộng đồng, báo chí và một số chuyên gia nêu ra—mỗi hướng đều có mức độ hợp lý và thiếu sót riêng, và đều góp phần tạo nên bức tranh phức tạp xung quanh MH370.

Mạng xã hội và giai thoại: Tam giác quỷ phiên bản châu Á

Một trong những giả thuyết thu hút sự chú ý công chúng là ý tưởng về một “Tam giác quỷ” thứ hai ở châu Á, giống như truyền thuyết liên quan tới vùng biển giữa Miami, Bermuda và Puerto Rico. Làn sóng suy đoán này bùng phát nhanh trên diễn đàn và mạng xã hội ngay sau khi MH370 mất tích; nhiều người liên hệ sự kiện với các bí ẩn hàng hải và hàng không khác trong lịch sử.

Về mặt logic, lý thuyết này dựa vào sức hấp dẫn của những câu chuyện huyền bí hơn là dữ liệu kỹ thuật: không có bằng chứng trực tiếp cho thấy một hiện tượng tự nhiên hay siêu nhiên nào đã can thiệp vào chuyến bay. Thay vào đó, giả thuyết này cho thấy cách công chúng có thể lấp đầy khoảng trống thông tin bằng các giải thích đơn giản, dễ lan truyền.

Giả thuyết “Tam giác quỷ Bermuda” gây xôn xao cõi mạng.

Sự cố bên trong buồng lái: cháy, mất áp, bất tỉnh

Một kịch bản được nhiều người trong ngành xem là có cơ sở hơn liên quan tới sự cố kỹ thuật hoặc hỏa hoạn trong buồng lái. Phi công Chris Goodfellow là một trong những người đề xuất rằng một đám cháy hoặc sự cố chập điện có thể đã khiến tổ lái mất khả năng liên lạc, buộc cơ trưởng hoặc phi hành đoàn phải tập trung xử lý tình trạng khẩn cấp thay vì phát tín hiệu cấp cứu.

Theo kịch bản này, nếu phi hành đoàn bị ảnh hưởng bởi khói hoặc khí độc, máy bay có thể tiếp tục bay theo chế độ tự động trong nhiều giờ cho tới khi cạn nhiên liệu. Mô tả này phù hợp với một số dữ kiện liên quan tới hành trình bất thường của máy bay, nhưng vẫn thiếu bằng chứng trực tiếp từ xác máy hoặc dữ liệu thu được để khẳng định hoàn toàn.

Một vài mảnh vỡ được cho là thuộc về chiếc MH370.

Giả thuyết ngoài lề: người ngoài hành tinh và lời giải gợi cảm giác

Một số giả thuyết mang tính ly kỳ hơn — trong đó có ý tưởng người ngoài hành tinh can thiệp — đã lan truyền rộng rãi, phần nhiều nhờ video và nội dung thu hút lượt xem trên mạng. Alexandra Bruce, xuất hiện qua các kênh truyền thông giải thích các đoạn video radar, từng liên hệ một clip với ý tưởng về vật thể chưa xác định; clip được trích dẫn đã thu hút sự chú ý của cộng đồng trực tuyến, dù sau đó chỉ ra rằng vật thể đó là một chuyến bay thương mại khác.

Những kể chuyện kiểu này phản ánh cách một số nguồn thông tin lái dư luận theo hướng giải thích cảm tính, đặc biệt khi dữ liệu kỹ thuật rõ ràng hoặc bằng chứng vật lý còn thiếu. Chúng thường ít giá trị đối với quá trình điều tra chuyên nghiệp nhưng lại rất mạnh về mặt ảnh hưởng dư luận.

Giả thuyết “người ngoài hành tinh” được đăng tải trên Reddit nhận được nhiều sự chú ý.

Hạ cánh bí mật ở căn cứ hẻo lánh: giả thuyết Diego Garcia

Khi mảnh vỡ vẫn chưa được tìm thấy, có thời điểm nhiều người đặt ra khả năng máy bay đã hạ cánh an toàn tại một đường băng hẻo lánh để phục vụ mục đích bí mật. Diego Garcia, một căn cứ quân sự trên đảo ở Ấn Độ Dương, là tên được nhắc tới nhiều nhất trong các thuyết này.

Một số luận điểm ủng hộ giả thuyết này cố gắng lý giải những thông tin mâu thuẫn như tín hiệu điện thoại di động còn đổ chuông trong giờ sau sự kiện; nhưng như các nhà phân tích lưu ý, hiện chưa có bằng chứng xác thực cho thấy MH370 từng hạ cánh ở bất cứ cơ sở nào. Do vậy, kịch bản này khó được chấp nhận bởi cộng đồng điều tra nếu thiếu bằng chứng vật lý cụ thể.

Blogger người Trung Quốc cho rằng đây là giả thuyết hợp lý nhất về sự biến mất của chiếc máy bay.

Kịch bản có chủ ý: ai bị nghi và bằng chứng nào hỗ trợ?

Trong các giả thuyết chính thức được thảo luận nghiêm túc, kịch bản hành động có chủ ý do một trong những thành viên tổ lái thực hiện được xem là có sức nặng. Cơ trưởng Zaharie Ahmad Shah đã nằm trong tâm điểm nghi vấn của nhiều người, bởi một số phân tích hành trình bay và hồ sơ điều tra cho thấy khả năng một hành động có ý đồ dẫn tới việc máy bay bay tới vùng biển hẻo lánh của Ấn Độ Dương.

Các nhà điều tra Pháp vào một thời điểm đã nhận định rằng ông Shah dường như là người điều khiển máy bay “đến phút cuối cùng”. Ngoài ra, chuyên gia hàng không Larry Vance đã nêu ra một số điểm ông cho là chứng cứ hỗ trợ cho kịch bản có chủ ý, trong đó có yêu cầu nhiên liệu tăng thêm trên kế hoạch bay — một chi tiết mà Vance cho rằng cho phép máy bay bay tiếp thêm nhiều giờ và đến những khu vực ít bị phát hiện.

Tuy nhiên, cần lưu ý: mặc dù giả thuyết này được đánh giá là thuyết phục hơn so với vài kịch bản huyền bí, vẫn thiếu bằng chứng kết luận cuối cùng. Việc tìm thấy một số mảnh vỡ được coi là thuộc về MH370 giúp khẳng định rằng máy bay đã gặp nạn, nhưng không đủ để trả lời toàn bộ câu hỏi về nguyên nhân hay kịch bản chính xác.

Cơ trưởng Zaharie Ahmad Shad bị tình nghi là người đứng sau sự việc.

Điểm chung, khác biệt và những khoảng trống cần lấp

Các giả thuyết kể trên phản ánh ba nhóm lý do chính khiến MH370 vẫn là bí ẩn: (1) thiếu bằng chứng vật lý đủ lớn để khép lại một kịch bản, (2) thông tin kỹ thuật phức tạp dẫn đến nhiều cách diễn giải, và (3) sức lan tỏa của tin đồn, truyền thông và mạng xã hội tạo ra nhiều luồng suy đoán. Một số dữ kiện nhất quán tồn tại — như thời điểm mất liên lạc với kiểm soát không lưu trên không phận Biển Đông, và việc tìm thấy vài mảnh vỡ mà giới chức cho là liên quan — nhưng chúng không đủ để ghép nối toàn bộ câu chuyện.

Những nỗ lực tìm kiếm quốc tế, trong đó có nhiều quốc gia tham gia, đã tiêu tốn nguồn lực lớn và kéo dài nhiều năm. Kết quả có cả phát hiện hữu ích lẫn những bước đi hụt; điều đó khiến việc đưa ra kết luận cuối cùng gặp nhiều thách thức về mặt kỹ thuật và pháp lý.

Nên giữ suy nghĩ như thế nào khi đọc về MH370?

Khi tiếp cận các thông tin về MH370, điều hữu ích là phân biệt giữa bằng chứng điều tra và lời đồn đoán. Giả thuyết dựa trên phân tích dữ liệu bay, chứng cứ vật lý hay báo cáo điều tra chuyên ngành có giá trị khác hẳn so với lý giải xuất phát từ video lan truyền hay diễn đàn. Đồng thời, cần thận trọng trước khi chấp nhận một kịch bản nếu nó không chịu được kiểm chứng bằng dữ liệu độc lập.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

MH370 mất liên lạc khi nào?
Máy bay được cho là đã liên lạc lần cuối với kiểm soát không lưu khoảng 1:19 trên khu vực Biển Đông trước khi biến mất khỏi radar dân sự.

Có mảnh vỡ nào được xác nhận là của MH370 không?
Có vài mảnh vỡ được các nhà chức trách và chuyên gia đánh giá là thuộc về MH370, nhưng chúng chỉ cung cấp phần thông tin nhất định chứ không trả lời mọi câu hỏi về nguyên nhân.

Ai là người bị nghi trong các giả thuyết có chủ ý?
Trong số các giả thuyết nghiêm túc, cơ trưởng Zaharie Ahmad Shah được nhiều người nhắc tới và từng là đối tượng điều tra nghi vấn, theo một số báo cáo điều tra.

Kết lại, MH370 là một trường hợp mà dữ liệu hiện có cho phép nhiều cách diễn giải nhưng lại chưa đủ để đóng khung một lời giải duy nhất. Các nhà điều tra, chuyên gia và công chúng vẫn tiếp tục theo dõi mọi phát hiện mới với hy vọng có thêm bằng chứng làm sáng tỏ phần còn thiếu của câu chuyện.

Khám phá nội dung về bí ẩn gương Alvarez 1743 và khung gỗ coura

Tìm hiểu sâu hơn về sự thật Tam giác quỷ Bermuda và các vụ mất tích

Bài viết về khám phá hòn đảo Bouvet và những bí ẩn cô lập