Mèo đảo Corse: Khám phá ‘mèo cáo’ bí ẩn của Địa Trung Hải

Trên đảo Corse, câu chuyện về những con mèo khác lạ đã sống trong ký ức dân địa phương suốt nhiều thế hệ. Họ gọi loài này bằng cái tên bản địa đầy ám ảnh: Ghjattu volpe — tức “mèo cáo” — và truyền thuyết về chúng gắn liền với những đêm vắng và chuồng gia súc bị tấn công.

Từ truyền thuyết đến quan sát thực tế

Người dân Corse kể rằng những con mèo này hành động có tổ chức: chúng nép mình trong bóng tối, nhắm vào bầu vú của dê và cừu cái để bắt mồi, sau đó mang đi những gì chúng chiếm được. Hình ảnh trong ký ức dân gian khắc họa chúng là loài khôn khéo, săn mồi linh hoạt hơn so với mẫu mèo quen thuộc.

Đảo Corse – nơi phát hiện giống mèo lạ. (Ảnh: Daily Mail, TravelTourXP)

Diện mạo và đặc trưng hành vi

Mẫu vật thực tế cho thấy “mèo cáo” không giống hệt các giống mèo nhà. Chúng có bộ lông vằn từ chân trước đến đuôi, chân sau sẫm màu gần như đen, phần bụng hơi ửng đỏ; lớp lông dày giúp chống ve, bọ chét và điều kiện ngoài trời. Về kích thước, những con được ghi nhận có thể đạt gần một mét chiều dài, lớn hơn đáng kể so với kích thước trung bình của mèo nhà.

Những đặc điểm khác bao gồm tai rộng, ria ngắn hơn và nanh dài hơn so với mèo nhà. Về thói quen, các quan sát và dữ liệu theo dõi đều cho thấy chúng thường hoạt động vào ban đêm.

Giống mèo bí ẩn trong truyền thuyết đảo Corse.

Hành trình từ lần bắt đầu tiên tới nghiên cứu di truyền

Việc nghiên cứu chính thức loài này kéo dài nhiều năm. Lần thu giữ đầu tiên được báo cáo vào năm 2008, khi một con bị bắt tại khu dân cư sau khi xâm nhập chuồng gà. Một vài năm sau đó, các nhà khoa học thực hiện xét nghiệm ADN, và kết quả khiến cộng đồng nghiên cứu chú ý: mẫu ADN cho thấy mối quan hệ gần gũi hơn với mèo hoang châu Phi (Felis silvestris lybica) hơn là mèo hoang châu Âu.

Nhiều năm nỗ lực tiếp theo đã được dành để thu thập thêm cá thể, mẫu lông và hình ảnh bằng bẫy hồng ngoại. Trong một chiến dịch khác, các tổ chức liên quan đã bắt và theo dõi nhiều cá thể, dùng chip gắn để thu thập dữ liệu hành vi và di chuyển.

Thần thái xuất sắc không đùa được của loài mèo cáo, dù chúng đã không thể “bảo tồn” mãi sự bí ẩn của mình.

Phạm vi sinh tồn và dữ liệu theo dõi

Dữ liệu thu được qua các con chip và bẫy ảnh cho thấy những cá thể này có phạm vi hoạt động rộng: chúng di chuyển qua diện tích có thể lên tới 3.000ha và xuất hiện ở độ cao tới 2.500m. Khu vực Asco được đề cập là nơi nhiều cá thể tập trung, nơi có nguồn nước và rừng để che chắn — điều thuận lợi cho một loài ưa thích sống khu vực rừng và điểm có thể trốn tránh kẻ thù.

Gợi ý nguồn gốc nhưng còn những câu hỏi mở

Một trong những phát hiện gây chú ý là manh mối di truyền cho thấy chúng đã hiện diện ở Corsica từ lâu: các phân tích ban đầu cho biết dấu vết tồn tại trên đảo có thể lên đến khoảng 6.500 năm, tính từ những đợt di cư và chinh phục sớm của con người. Nếu các kết quả này được xác nhận, điều đó đặt ra khả năng nguồn gốc ban đầu có liên hệ với khu vực Trung Đông.

Tuy nhiên, nhiều khía cạnh vẫn thiếu bằng chứng rõ ràng. Ngành sinh thái vẫn chưa xác định được chế độ ăn yêu thích, chi tiết sinh sản, hay tính cách cụ thể của loài. Hình ảnh từ máy ảnh chuyên nghiệp và dữ liệu theo dõi mặc dù giá trị, nhưng chưa đủ để lấp đầy tất cả các khoảng trống về lịch sử và sinh thái học loài.

Từ nay hãy gọi chúng là mèo cáo (hay có tên khác là cáo mèo).

Phương pháp nghiên cứu đã được dùng và những hạn chế

Để hiểu rõ hơn, các nhóm nghiên cứu đã kết hợp nhiều công cụ: bẫy hồng ngoại để thu lông và ảnh; bắt sống để lấy mẫu sinh học; gắn chip theo dõi hành vi; và triển khai máy ảnh chuyên nghiệp để ghi lại hoạt động. Những phương pháp này cho phép thu thập cả dữ liệu không xâm lấn lẫn mẫu ADN cần thiết cho phân tích di truyền.

Nhưng thực tế làm việc ở môi trường rừng núi, cộng với tình trạng mất rừng, khiến việc tiếp cận một số khu vực trở nên khó khăn. Thiếu ổn định môi trường sống cũng làm giảm khả năng lấy mẫu đại diện cho toàn quần thể, từ đó hạn chế độ chính xác của những kết luận có thể rút ra.

Những điểm cần lưu ý cho tương lai

Vẫn còn nhiều việc phải làm để làm rõ vị thế phân loại và sinh thái của “mèo cáo”. Quan sát dài hạn, xét nghiệm ADN bổ sung, và nghiên cứu sinh thái chi tiết hơn là cần thiết để trả lời các câu hỏi còn lại: chúng thuộc loài nào theo tiêu chuẩn hệ thống học hiện hành, mức độ phổ biến ra sao, và ảnh hưởng của biến đổi môi trường lên sự tồn tại của chúng như thế nào.

Kết luận

Huyền thoại dân gian đã chỉ ra sự tồn tại một loài đặc biệt trên đảo Corse; nghiên cứu khoa học trong vài thập kỷ gần đây đã bắt đầu xác nhận rằng đây không chỉ là câu chuyện truyền miệng. Dữ liệu di truyền, quan sát hành vi và ghi nhận phân bố địa lý cùng nhau khắc họa bức tranh ban đầu về một quần thể mèo hoang khác biệt. Song, nhiều khía cạnh vẫn là bí ẩn và cần thêm nghiên cứu có hệ thống để hiểu rõ nguồn gốc, sinh thái và nhu cầu bảo tồn của chúng.

Câu hỏi thường gặp

Mèo đảo Corse có phải là một loài mới hoàn toàn?

Hiện tại, các nghiên cứu di truyền cho thấy quần thể này khác biệt so với mèo hoang châu Âu và có quan hệ gần với mèo hoang châu Phi, nhưng việc chính thức công nhận là loài mới cần thêm bằng chứng và đánh giá hệ thống học đầy đủ.

Có bao nhiêu cá thể đã được ghi nhận và theo dõi?

Theo báo cáo, các nhà nghiên cứu bắt được một cá thể vào năm 2008; trong các chiến dịch tiếp theo họ cũng bẫy được và ghi nhận thêm 16 cá thể ở thung lũng Asco, đồng thời gắn chip để theo dõi một số cá thể.

Những mối đe dọa nào đang khiến nghiên cứu gặp khó?

Sự phá rừng và thay đổi môi trường sống là rào cản lớn cho việc tiếp cận, thu thập mẫu và theo dõi dài hạn, làm hạn chế khả năng hiểu biết đầy đủ về loài này.

Với xu hướng nghiên cứu tiếp tục, hy vọng các chiến dịch lâu dài và đa dạng phương pháp sẽ giúp làm sáng tỏ nguồn gốc, tập tính và nhu cầu bảo tồn của “mèo cáo” đảo Corse.

Để mở rộng hiểu biết về thế giới động vật có mào và vai trò sinh thái của các cấu tạo này, bạn có thể đọc thêm bài viết 10 loài chim có mào đặc trưng và môi trường sinh sống, nơi tổng hợp mô tả từng loài, hành vi và môi trường sống liên quan.

Nếu bạn quan tâm tới việc phân biệt vật thể địa chất và dấu hiệu ban đầu cần lưu ý khi nghi ngờ một viên đá là thiên thạch, hãy tham khảo hướng dẫn thực tế tại các dấu hiệu nhận diện thiên thạch và kiểm tra ban đầu, bài viết trình bày các bước quan sát, thử nam châm và kiểm tra bề mặt.

Và nếu tò mò về cấu trúc bên trong ngôi sao gần nhất của chúng ta và hành trình công nghệ để tiếp cận các lớp của Mặt Trời, bài viết hành trình khám phá các lớp Mặt Trời bằng tàu thăm dò sẽ dẫn dắt bạn qua những lớp khí quyển, thách thức nhiệt độ và những gì các nhiệm vụ đã đạt được.