Bi kịch từ việc buôn bán rùa cá sấu: Nguy cơ đe dọa môi trường tự nhiên

Vào tháng 5 năm 2021, một con “rùa cá sấu quý hiếm” đã được phát hiện và bắt giữ ở đầm Thị Nại, Quy Nhơn, Bình Định.

Tuy nhiên, theo các phương tiện truyền thông Trung Quốc, loài này có nguồn gốc từ miền Nam nước Mỹ, hiện đang trở nên phổ biến ở miền nam Trung Quốc. Rùa cá sấu không chỉ nổi bật với sức mạnh mà còn gây ra sự lo lắng cho các nhà chức trách trước tình trạng xâm lấn môi trường.

Rùa cá sấu nguy hiểm

Nguy cơ từ loài ăn thịt này

Rùa cá sấu, một loài động vật ăn thịt lớn, đang âm thầm xâm chiếm các hồ và sông nước ở Trung Quốc, đe dọa các loài động vật bản địa.

Khởi nguồn từ Bắc Mỹ, loài rùa này đã được nhập khẩu vào Trung Quốc qua nhiều năm với số lượng không nhỏ, chủ yếu để làm thực phẩm và làm thú cưng cho những người yêu thích sự độc đáo.

Trên các trang thương mại điện tử, người tiêu dùng có thể dễ dàng tìm thấy những con rùa cá sấu non với mức giá chỉ khoảng 20 nhân dân tệ (tương đương 3 USD). Tuy nhiên, nhiều người mua không hề biết rằng chúng sẽ nhanh chóng lớn thành những con vật khổng lồ đầy nguy hiểm.

Các con rùa cá sấu trưởng thành có thể nặng tới 80 kg và có cấu trúc cơ thể rất mạnh mẽ với các móng vuốt sắc nhọn và một chiếc mỏ có thể gây ra tổn thương nghiêm trọng. Nếu cảm thấy bị đe dọa, chúng sẵn sàng tấn công và cắn mạnh đến mức có thể làm đứt ngón tay.

Hiện tại, truyền thông Trung Quốc đang báo động về việc những con rùa này đang thích nghi và phát triển trong môi trường tự nhiên, gây ra sự lo lắng cho các nhà sinh vật học cũng như các cơ quan chức năng.

Báo chí Trung Quốc đã ghi nhận hàng chục trường hợp phát hiện rùa cá sấu ở các khu vực sông nước trong suốt thập kỷ qua. Một nghiên cứu vào năm 2020 chỉ ra rằng khu vực trung và hạ lưu sông Dương Tử là nơi xuất hiện rùa cá sấu nhiều nhất.

Các nhà khoa học cảnh báo rằng nếu những con rùa này tiếp tục sinh sản trong tự nhiên, chúng sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho hệ sinh thái địa phương. Với bản tính phàm ăn, rùa cá sấu có thể tiêu diệt nhiều loài động vật khác nhau, từ cá nhỏ đến thậm chí các loài động vật có vú.

Rùa cá sấu đã xâm nhập hệ sinh thái ở Trung Quốc

“Chúng là những kẻ săn mồi bẩm sinh. Ngay khi nở, chúng đã bắt đầu ăn động vật không xương sống, cá, và dần dần chuyển sang những con mồi lớn hơn khi trưởng thành… Rất nhiều thứ đều có thể nằm gọn trong miệng chúng”, giáo sư David Dudgeon tại Đại học Hong Kong cho biết. “Rùa bản địa sẽ bị đe dọa nghiêm trọng vì rùa cá sấu có thể cạnh tranh thức ăn hoặc thậm chí ăn thịt chúng”.

Có nhiều con đường mà rùa cá sấu xâm nhập vào môi trường tự nhiên. Trong một số trường hợp, các trang trại nuôi rùa bị ngập lụt đã khiến chúng thoát ra ngoài. Hàng triệu con rùa được nuôi ở Trung Quốc mỗi năm với mục đích làm thực phẩm hoặc làm thú cưng, và rùa cá sấu là lựa chọn phổ biến do kích thước của chúng.

Có nhiều trường hợp chủ nuôi rùa cá sấu đã thả chúng ra ngoài tự nhiên khi nhận ra rằng chúng không phải là loài rùa thông thường. Tình trạng này đã dẫn đến những tác động tiêu cực đến hệ sinh thái.

Gần đây, một ngư dân đã câu được một con rùa cá sấu có hình vẽ Phật trên mai. Cảnh sát cũng nhận được báo cáo về một người đàn ông đã thả hai con rùa cá sấu xuống một nhánh của sông Dương Tử.

Trước tình hình đó, chính quyền Trung Quốc đang cố gắng kiểm soát hoạt động phóng sinh, nhằm giảm bớt áp lực cho các hệ sinh thái đang bị đe dọa. Các chuyên gia đã liệt kê rùa cá sấu vào danh sách 17 loài xâm lấn nguy hiểm đối với môi trường nước ngọt của Trung Quốc.

Các biện pháp kiểm soát

Tháng 3 năm 2021, Trung Quốc đã đưa ra quy định coi việc thả các loài xâm lấn vào tự nhiên là hành vi phạm tội. Nhiều hồ và sông hiện có biển cảnh báo về việc cấm phóng sinh.

Gần đây, báo chí Trung Quốc đã nhấn mạnh rằng rùa cá sấu được coi là “sát thủ sinh thái”, và mọi người được khuyên không nên nuôi chúng. Những người bắt được rùa cá sấu trong tự nhiên thường được khuyến cáo nên tiêu hủy thay vì thả chúng về nước.

Giáo sư Dudgeon nhấn mạnh rằng việc ngăn chặn việc thả rùa cá sấu cần phải được thực hiện trước khi vấn đề này trở nên nghiêm trọng hơn. Ông đánh giá: “Ngăn chặn việc phóng thích rùa cá sấu là ưu tiên hàng đầu, hơn cả việc loại bỏ chúng từ môi trường tự nhiên”.

Những con rùa cá sấu được rao bán trên nền tảng thương mại điện tử Taobao của Trung Quốc. Dòng chữ trên bức ảnh ghi: “Người nuôi đứng bán, đã bao gồm phí ship”.

Thế nhưng, việc kiểm soát hoạt động buôn bán loài rùa này cực kỳ khó khăn do quy mô lớn của nó. Hơn 400.000 con rùa cá sấu được bán mỗi năm qua nền tảng Taobao. Chúng cũng xuất hiện trên nhiều trang thương mại khác tại Trung Quốc.

Rùa cá sấu không chỉ là vấn đề đang nghiêm trọng ở Trung Quốc. Nhiều trường hợp đã ghi nhận ở Nhật Bản và một số nơi tại châu Âu như Pháp, Đức và Ý, khiến cái nhìn về sự xâm lấn của loài này ngày càng đáng lo ngại.