Có bao giờ bạn tự hỏi những nhân vật lịch sử nổi tiếng sẽ trông như thế nào nếu sống ở thời nay? Một thử nghiệm nghệ thuật đã dùng công cụ trí tuệ nhân tạo để trả lời tò mò đó, tạo hàng trăm biến thể hiện đại cho những khuôn mặt quen thuộc từ sách lịch sử và bảo tàng.
Ý tưởng và phương pháp: khi dữ liệu gặp sáng tạo
Dự án do một nghệ sĩ tại Royalty Now Studios khởi xướng khai thác khả năng học từ khối lượng lớn dữ liệu của các mô hình AI. Thay vì để máy móc tự đứng độc lập, nghệ sĩ kết hợp công cụ AI với tư duy mỹ thuật, kiến thức lịch sử và chỉnh sửa bằng phần mềm đồ họa để định hình kết quả cuối cùng. Kết quả là hơn 100 bức chân dung của các nhân vật lịch sử được thể hiện dưới diện mạo đương đại.
AI trong sáng tạo: điểm mạnh và vai trò con người
Những mô hình trí tuệ nhân tạo vận hành dựa trên tập dữ liệu lớn, cho phép chúng học các kiểu mặt, trang phục, màu da và phong cách nhiếp ảnh hiện đại. Tuy nhiên, quy trình sáng tạo trong dự án này vẫn do con người kiểm soát: nghệ sĩ lựa chọn nhân vật, định hướng phong cách, tinh chỉnh prompt và hậu kỳ bằng phần mềm như Photoshop để đạt tầm nhìn nghệ thuật mong muốn. Nói cách khác, AI là công cụ hỗ trợ, không phải tác giả duy nhất.
Những khuôn mặt được tái hiện
Dưới đây là một số nhân vật tiêu biểu trong bộ sưu tập, mỗi mục tóm tắt những dữ kiện lịch sử cơ bản kèm mô tả về cách AI mô phỏng diện mạo hiện đại của họ.
Alexander Đại đế
Alexander Đại đế (356 TCN – 323 TCN) là con trai của Philip II, lên ngôi và trở thành nhà chinh phạt vĩ đại của triều Argead. Dù chỉ tại vị khoảng 13 năm và qua đời khi 33 tuổi, ông được ghi nhận là một trong những chiến lược gia quân sự xuất sắc của lịch sử Hy Lạp cổ đại, hầu như không thua trận nào trong sự nghiệp chinh phạt của mình. Trong phiên bản do AI tái hiện, diện mạo hiện đại của Alexander có các nét được tô đậm để hướng tới hình ảnh điển trai: vầng trán cao, tông da ngăm và phong thái mạnh mẽ.
Alexander Đại đế ở thế kỷ 21 do AI vẽ nên trông khá điển trai. (Ảnh: Royalty Now Studios)
William Shakespeare
William Shakespeare (1564 – 1616) là nhà viết kịch và văn chương Anh vĩ đại, có tác phẩm được phổ biến rộng rãi qua nhiều thế kỷ. Báo cáo từng ghi nhận đến năm 2014 ông là nhà soạn kịch có doanh thu lớn nhất, với tổng doanh số sách và kịch lên tới con số hàng tỉ bảng. Ở bản hiện đại này, AI lựa chọn trang phục và phụ kiện mang tính trí thức — như một chiếc kính — để nhấn mạnh hình ảnh nhà văn điềm đạm, lịch lãm.
AI mô phỏng William Shakespeare trong thời hiện đại trông rất trí thức và thanh lịch. (Ảnh: Royalty Now Studios)
Leonardo da Vinci
Leonardo da Vinci (1452 – 1519) được ghi nhận là một thiên tài đa ngành: họa sĩ, nhà phát minh, kiến trúc sư, kỹ sư và nhà giải phẫu. Một số ý tưởng thiết kế của ông như khái niệm trực thăng, xe tăng, dù nhảy và các thiết kế khác từng được mô tả trong ghi chép của ông, và một vài trong số đó đã được hiện thực hóa. Trong phiên bản hiện đại, AI thể hiện Leonardo với phong cách trẻ trung, mang áo phông đen và để tóc dài, tạo cảm giác vừa hiện đại vừa giữ được tinh thần sáng tạo bứt phá của ông.
AI cho rằng nếu Leonardo Da Vinci ở thế kỷ 21 thì ông sẽ có phong cách chất lừ như thế này? (Ảnh: Royalty Now Studios)
Wolfgang Amadeus Mozart
Wolfgang Amadeus Mozart (1756 – 1791) là nhà soạn nhạc Áo có ảnh hưởng sâu rộng đối với nền âm nhạc cổ điển châu Âu. Tác phẩm của ông trải rộng nhiều thể loại như concerto piano, nhạc giao hưởng, nhạc thính phòng và opera. Khi tái hiện vào bối cảnh hiện đại, AI đã chọn kiểu tóc ngắn và phong thái gọn gàng hơn so với mái tóc xoăn uốn lọn thường thấy, khiến Mozart trông trẻ trung và trang nhã.
Nhà soạn nhạc thiên tài Mozart rất hợp với mái tóc ngắn mà AI vẽ cho ông. (Ảnh: Royalty Now Studios)
Vincent Van Gogh
Vincent Van Gogh (1853 – 1890) là danh họa Hà Lan, có ảnh hưởng mạnh mẽ tới nghệ thuật hiện đại với phong cách biểu cảm, màu sắc và nét vẽ cá tính. Trong bản tái hiện bằng AI, tác phẩm giữ lại nhiều nét cổ điển của Van Gogh hơn là cách tân hoàn toàn: từ biểu cảm khuôn mặt đến phong thái, AI dường như thận trọng không muốn xóa nhòa di sản đã ghi dấu tên tuổi ông.
AI quyết giữ nét cổ điển cho đại danh họa Vincent Van Gogh. (Ảnh: Royalty Now Studios)
Những suy ngẫm rút ra từ bộ ảnh
Một vài nhận xét có thể rút ra từ dự án này mà không đi xa so với dữ liệu sẵn có:
- AI dễ dàng pha trộn yếu tố thời trang và nhận diện khuôn mặt để tạo diện mạo “hiện đại hóa” các nhân vật lịch sử, nhưng quyết định cuối cùng về phong cách vẫn của con người.
- Với những nhân vật có hình tượng mạnh mẽ, như Alexander, mô hình chọn nhấn nét nam tính; với những nhân vật văn hóa, như Shakespeare hay Mozart, AI ưu tiên chi tiết gợi liên tưởng tới nghề nghiệp (kính, trang phục lịch lãm, mái tóc phù hợp).
- Trong trường hợp Van Gogh, lựa chọn giữ đường nét cổ điển cho thấy AI có thể được dẫn dắt để tôn trọng yếu tố lịch sử, thay vì chỉ làm mới hoàn toàn.
Giới hạn và giá trị sử dụng
Dự án cung cấp một góc nhìn giải trí và giáo dục: nó giúp người xem hình dung sự giao thoa giữa lịch sử và văn hóa đại chúng hiện đại. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng những bức ảnh là sản phẩm sáng tạo dựa trên dữ liệu và lựa chọn xử lý của nghệ sĩ — không phải bằng chứng về ngoại hình chính xác của nhân vật khi họ còn sống. Vì vậy, giá trị của bộ ảnh nằm ở khả năng kích thích tưởng tượng và hỗ trợ thảo luận về nhận dạng văn hóa hơn là khẳng định lịch sử.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Bộ ảnh do ai thực hiện và bằng công cụ gì?
Dự án do một nghệ sĩ thuộc Royalty Now Studios tiến hành, sử dụng mô hình AI kết hợp chỉnh sửa qua phần mềm đồ họa để tạo ra hơn 100 chân dung hiện đại.
Những mô tả về diện mạo có chính xác lịch sử không?
Những ảnh là cách thể hiện sáng tạo dựa trên dữ liệu và nghệ sĩ; chúng không thể thay thế bằng chứng lịch sử chính xác về ngoại hình cá nhân trong quá khứ.
Ý nghĩa giáo dục của dự án là gì?
Bộ ảnh khơi gợi sự tò mò về lịch sử, khuyến khích thảo luận về cách chúng ta hình dung người nổi tiếng qua lăng kính thời đại hiện nay, đồng thời minh họa vai trò hỗ trợ của AI trong sáng tạo.
Kết luận
Thử nghiệm tái hiện chân dung lịch sử bằng AI là một ví dụ rõ ràng về cách kỹ thuật hiện đại có thể mở rộng ngôn ngữ biểu đạt của nghệ thuật. Khi con người giữ vai trò định hướng, AI trở thành công cụ mạnh mẽ để thử nghiệm phong cách, gợi liên tưởng và thử nghiệm hình tượng—tất cả nhằm phục vụ mục tiêu sáng tạo và trao đổi kiến thức. Những bức ảnh này không kết thúc câu chuyện lịch sử, nhưng tạo thêm phương thức để chúng ta tiếp cận và tưởng tượng về quá khứ.